Betik editörü

7 dk okumaBetikler

Betikler bölümünde betik ekleme, kod alanının özellikleri, derleme (F9), başvuru paneli, örnek kodlar ve dosya alma / verme.

Betikler bölümü

Proje gezgininde Betikler bölümü iki parçalıdır: üstte betiklerin tablosu, yanda ya da altta seçili betiğin Betik Kodu alanı. Tablo, tablo editörünün ortak davranışını kullanır (satır ekleme, çoğaltma, silme, sıralama, grup, Excel).

Tablo kolonları

Ad: Betiğin adı. Harf ya da _ ile başlar; harf, rakam ve _ içerir (Türkçe harfler serbesttir). Ad benzersiz olmalıdır. VBS modülünde ve Python'da ad, varsayılan prosedür / işlev adıdır; C başlık dosyasında dosya adıdır (Ad.h).
Dil: VBS, C, JavaScript ya da Python. Kod henüz başlangıç şablonundaysa dil değişince şablon yeniden üretilir; yazdığınız kod korunur.
Tür: Dile göre: VBS ve Python için Modül / Aksiyon; C için Proje işlevleri / Aksiyon / Başlık dosyası; JavaScript için Fonksiyon / Genel modül. Ayrıntı: Betiklere genel bakış.
Parametreler: Yalnızca JavaScript fonksiyonlarında kullanılır (virgülle ayrılmış parametre adları, ör. deger). Diğer dillerde hücre kilitlidir; parametreler kodda yazılır.
Açıklama: Serbest not.

Kod alanı

Kod alanı dış kütüphane kullanmayan, ürünün kendi editörüdür.

Özellik	Davranış
Renklendirme	Dile göre anahtar sözcük, dizgi, sayı, yorum ve hazır işlev adları ayrı renklenir.
Satır numarası	Soldaki oluk satırları numaralar. Hatalı satır kırmızı, uyarılı satır sarı işaretlenir; işaretin üzerine gelince ileti görünür.
Girinti	`Sekme` seçili satırları girintiler, `Shift`+`Sekme` geri alır. `Enter` önceki satırın girintisini korur; `If … Then`, `Sub`, `{` gibi bloklardan sonra bir kademe içeri girer.
Yorum	`Ctrl`+`/` seçili satırları yorumlar ya da yorumdan çıkarır (VBS: `'`, Python: `#`, C ve JavaScript: `//`).
Canlı denetim	Yazmayı bıraktıktan kısa süre sonra söz dizimi denetlenir. Alt şeritte Söz dizimi doğru ya da hatanın Satır N, sütun M konumu ve iletisi görünür; şeride tıklayınca hatalı satıra gidilir. Birden çok hata varsa her tıklama bir sonrakine geçer.
Prosedür / işlev listesi	VBS, C ve Python'da araç satırındaki liste koddaki prosedürleri, işlevleri (Python'da sınıfları da) sayar; seçince o satıra gider. JavaScript'te bu satır yoktur.
Boş iskelet ekleme	Araç satırındaki Sub / Function (VBS), İşlev (C), def / class (Python) düğmeleri kodun sonuna boş bir iskelet ekler.
Kaydetme ve geri alma	Kod alandan çıkılınca projeye işlenir; bir düzenleme oturumu tek Geri al adımıdır.

Derleme (F9)

Derleme, betiği çalıştırmaz; söz dizimini ve projeyle ilgili kuralları denetler. Derle düğmesi ya da F9 seçili betiği, Tümünü derle düğmesi ya da Ctrl+Shift+B bütün betikleri derler. Sonuç kod alanının altındaki çıktı panelinde listelenir.

Derleme çıktısı: özet satırı ve satır satır uyarılar. Bir satıra tıklayınca betik açılır ve o satıra gidilir.

Özet satırı Başarılı ya da Başarısız yazar; yanında hata, uyarı ve bilgi sayıları görünür. Yalnızca uyarı varsa derleme başarılıdır.
Kodu değiştirince çıktı eski işaretlenir: kod değişti — yeniden derleyin (F9).
Çıktı panelini sağ üstteki × kapatır.
Tümünü derle betikler arasında ilk hatalı betiği seçer; çıktıda önce bütün hatalar, sonra uyarılar listelenir.

Dil	Derlemede denetlenenler
VBS	Söz dizimi (hatalar Türkçe); hiçbir modülde tanımlı olmayan prosedür ya da değişken adı; projede olmayan sabit adlı tag (`Tags("…")`, `SmartTags("…")`); desteklenmeyen `CreateObject` nesnesi; izni kapalı veritabanı / program / dosya nesnesi; `Execute`, `Eval`, `GetObject`, `GetRef` ve `HMIRuntime.Logging` gibi desteklenmeyen üyeler; iki modülde aynı prosedür adı (hata).
JavaScript	Söz dizimi (Live'ın kodu derlediği biçimde; V8 iletileri Türkçeye çevrilir); `Tag.` ve `Sayfa.` altında olmayan işlev adı; projede olmayan sabit adlı tag ve sayfa; `HMIRuntime`, `SmartTags`, `ScreenItems` kullanımı (bunlar VBS nesnesidir).
C	Derleme hataları ve uyarıları (tanımsız işlev çağrısı dahil); bulunamayan `#include` (hata); projede olmayan tag, sayfa ve nesne adı; izni kapalı dosya / program işlevi; bu sürümde desteklenmeyen işlev ve karşılığı olmayan DLL işlevi; iki C kaynağında aynı proje işlevi adı ve giriş işlevi belirsiz aksiyon (hata).
Python	Söz dizimi; tanımsız ad; projede olmayan tag, sayfa ve nesne; izni kapalı veritabanı / program / dosya kullanımı; bu sürümde olmayan yerleşik, modül ya da `HMIRuntime` üyesi; karışık girinti; ulaşılamayan kod; kullanılmayan `import` (bilgi).

Aynı kurallar F7 Projeyi denetle listesinde de görünür. İlk söz dizimi hatası tablodaki Ad hücresini de işaretler.

Başvuru paneli

Başvuru düğmesi VBS, C ve Python'da sağ tarafta bir panel açar. Panel dile göre sekmelere ayrılır; arama kutusu bütün sekmelerde arar. Satıra tıklayınca örnek, imlecin olduğu yere eklenir; değiştirmeniz gereken yer seçili gelir. Panelin açık ya da kapalı durumu hatırlanır. JavaScript için başvuru paneli yoktur.

Dil	Sekmeler
VBS	Nesneler, İşlevler, Dış nesneler, Kalıplar, Desteklenmeyen
C	Tag işlevleri, Nesne işlevleri, Sistem, C kitaplığı, DLL karşılıkları, Kalıplar, Desteklenmeyen
Python	Tag, Sayfa ve nesne, Sistem, Dış dünya, Dil, Yerleşik işlevler, Kitaplık, Kalıplar, Desteklenmeyenler

İzin gerektiren gruplar (Veritabanı, Program, Dosya) başlıklarında izni açık ya da izni kapalı rozeti taşır.

Örnek kodlar

Örnekler düğmesi (tablonun araç çubuğunda Örnek kodlar…) hazır örneklerin galerisini açar. Galeride VBS (30), C (32), JavaScript (17) ve Python (51) örneği vardır; örnekler konulara göre gruplanır (tag okuma / yazma, koşul ve döngü, hesap, tarih ve saat, rapor, sayfa ve nesneler, operatör, veritabanı / dosya / program, betik yapısı, Python dili).

Önizlemede örneğin kodu, Ne yapar, Nasıl bağlanır ve Gerekenler (tag, sayfa, nesne, rapor, izin) bölümleri görünür; projede eksik olanlar işaretlenir.
Projeye ekle örneği yeni betik olarak ekler. Ad çakışırsa _2, _3 eki verilir. İsteğe bağlı olarak eksik tag'ler dahili tag olarak eklenir. Örnek kapalı bir izin gerektiriyorsa Studio sorar; izin kendiliğinden açılmaz. Ekleme tek Geri al adımıdır.
İmlece ekle örneği açık betikte imlecin olduğu yere koyar; yalnızca açık betik aynı dildeyse etkindir.
Kodu kopyala örneği panoya alır.

Örneklerin açıklamalı dökümü: Betik örnekleri.

Dosyadan al, dosyaya ver

Tablonun araç çubuğundaki Dosyadan al… betik dosyasını betik olarak ekler; dosyalar tablonun üzerine sürüklenip de bırakılabilir. Dosyaya ver… seçili betikleri dosyaya yazar.

Uzantı	Dil
`.vbs`, `.bas`, `.txt`	VBS (`.txt` içeriği C'ye ya da Python'a benziyorsa o dil sayılır)
`.c`, `.h`	C (`.h` başlık dosyası olur)
`.js`	JavaScript
`.py`	Python

Dosya adının sonundaki _bmo (modül) ya da _bac (aksiyon) eki VBS ve Python'da türü belirler ve betik adına alınmaz. Ek yoksa tür koddan anlaşılır.
Aynı adda betik varsa tek soru sorulur: Üzerine yaz, Yeni adla ekle ya da Vazgeç. Bütün içe aktarma tek Geri al adımıdır.
Dosya UTF-8 (BOM'lu ya da BOM'suz), UTF-16 ya da Türkçe ANSI (Windows-1254) olabilir.

Betiği çalıştırmak için bağlama

Betik tek başına çalışmaz; bir olaya, göreve ya da reçete aktarımına bağlanır. Olayda Betik çalıştır işlevinde betik ve (varsa) prosedür seçilir; görevde Çalıştırılacak betik ve Prosedür / İşlev kolonları kullanılır. Seçilen prosedür betikte yoksa Studio Sorunlar listesinde uyarır (Python'da kesin hata sayar). Ayrıntı: Betik nerelerden çalışır.

Sınırlar ve dikkat edilecekler

Otomatik tamamlama, kesme noktası ve adım adım çalıştırma yoktur.
Derleme betiği çalıştırmaz; çalışma zamanı hataları (sıfıra bölme, olmayan nesne) ancak Live'da ortaya çıkar ve olay günlüğüne yazılır.
Dil motoru yüklenemezse derleme motoru yüklenmedi: söz dizimi denetlenemedi uyarısı verir; kod yine de kaydedilir.